Blog
Jak dbać o bezpieczeństwo osoby z demencją? Kompleksowy poradnik dla rodzin i opiekunów.
1. Wprowadzenie – dlaczego bezpieczeństwo jest kluczowe
Choroba Alzheimera oraz inne formy demencji to schorzenia postępujące, które wpływają nie tylko na pamięć, ale również na ocenę sytuacji, orientację w przestrzeni i zdolność przewidywania konsekwencji własnych działań. Wraz z rozwojem choroby codzienne czynności mogą stawać się źródłem realnego zagrożenia, co może wpłynąć na bezpieczeństwo osoby z demencją
Każdego roku policja przyjmuje tysiące zgłoszeń dotyczących zaginięć osób starszych. Znaczna część z nich to osoby z demencją, które wyszły z domu z pozornie błahego powodu i nie potrafiły odnaleźć drogi powrotnej. Odpowiednia profilaktyka i przygotowanie mogą uratować zdrowie, a nawet życie chorego.
2. Demencja a ryzyko zagrożeń w codziennym życiu
Osoba z demencją może:
- zapomnieć, gdzie mieszka,
- nie rozpoznawać znanych miejsc,
- błędnie oceniać zagrożenia (np. ruch uliczny),
- zapominać o wyłączeniu gazu lub wody,
- reagować impulsywnie i bez ostrzeżenia opuścić dom.
Dlatego bezpieczeństwo powinno być planowane systemowo – zarówno w domu, jak i poza nim.
3. Zapobieganie zaginięciom osób z demencją
Jednym z najpoważniejszych zagrożeń jest nagłe zaginięcie. Osoba z demencją może odczuwać silną potrzebę „powrotu do domu”, nawet jeśli aktualnie w nim przebywa, lub chcieć iść do dawnej pracy, szkoły czy miejsca zamieszkania sprzed wielu lat.
Aby ograniczyć to ryzyko i zwiększyć bezpieczeństwo osoby z demencją:
- nie zostawiaj chorego bez nadzoru w otwartych przestrzeniach,
- informuj sąsiadów o chorobie bliskiego,
- stosuj widoczne i dyskretne formy identyfikacji,
- korzystaj z technologii lokalizacyjnych.
4. Identyfikacja i oznaczenie osoby chorej
Proste rozwiązania często okazują się najskuteczniejsze:
- Opaski identyfikacyjne z imieniem i numerem telefonu do opiekuna
- Wszywki w ubraniach (wewnątrz kurtki, swetra) z danymi kontaktowymi
- Karty informacyjne w portfelu lub kieszeni
Warto pamiętać, że osoby z demencją często zdejmują biżuterię, ale rzadziej pozbywają się odzieży wierzchniej.
5. Nowoczesne technologie wspierające bezpieczeństwo osoby z demencją
Postęp technologiczny daje opiekunom realne narzędzia do reagowania w sytuacjach kryzysowych. Należą do nich:
- lokalizatory GPS,
- opaski z funkcją SOS,
- aplikacje mobilne do monitorowania lokalizacji,
- czujniki ruchu i otwarcia drzwi.
Ich celem nie jest kontrola, lecz zwiększenie bezpieczeństwa i szybsza reakcja w razie zagrożenia.
6. Opaska bezpieczeństwa z lokalizacją i aplikacją – Senium Care
Jednym z rozwiązań dedykowanych osobom z demencją jest teleopieka Senium Care z opaską bezpieczeństwa. To nowoczesne, a jednocześnie proste w obsłudze urządzenie, zaprojektowane z myślą o seniorach i ich opiekunach.
Najważniejsze funkcje:
- Lokalizacja GPS – opiekun może w każdej chwili sprawdzić położenie chorego w aplikacji mobilnej
- Funkcja dzwonienia – opaska umożliwia szybki kontakt głosowy z opiekunem. W zależności od wariantu realizowane mogą być rozmowy dwukierunkowe bądź jednokierunkowe – połączenia od upoważnionych opiekunów do użytkownika.
- Przycisk SOS – w nagłych sytuacjach osoba chora może wezwać pomoc jednym naciśnięciem
- Aplikacja mobilna – intuicyjna, dostępna na smartfonie opiekuna
- Przypomnienia o porach zażycia leków – opaska wydaje sygnał dźwiękowy i wibruje wyświetlając komunikat o konieczności przyjęcia leków o wybranych godzinach
- Stałe noszenie – opaska jest lekka i wygodna, co zwiększa szansę, że senior jej nie zdejmie
Takie rozwiązanie znacząco skraca czas reakcji w przypadku zaginięcia i daje rodzinie poczucie większego spokoju.
7. Bezpieczeństwo osoby z demencją w domu
Dom, choć znajomy, również może być miejscem wielu zagrożeń. Dezorientacja i zaburzenia pamięci sprzyjają wypadkom.
Kluczowe zasady:
- usuń dywaniki i progi, które mogą powodować upadki,
- zabezpiecz dostęp do kuchni i łazienki,
- stosuj jasne, równomierne oświetlenie,
- unikaj nadmiaru bodźców i chaosu przestrzennego.
8. Wyposażenie mieszkania – praktyczne rozwiązania
Warto zadbać o odpowiednie wyposażenie:
- czujniki dymu, gazu i zalania, które pozwalają na szybkie wykrycie zagrożeń, które osoba z demencją może przeoczyć lub zignorować z powodu dezorientacji. Automatyczne alarmy dźwiękowe i świetlne zwiększają bezpieczeństwo domowników oraz umożliwiają natychmiastową reakcję opiekuna, zapobiegając poważnym wypadkom i stratom.
- alarmy otwarcia drzwi (szczególnie przy wyjściu nocnym),
- blokady kuchenek gazowych i elektrycznych. Najlepszym wyborem będą płyty indukcyjne z funkcją auto-shut-off - automatyczne wyłączenie - oraz czujnikami naczynia, które wyłączają grzanie w przypadku wykipienia płynu na panel sterowania (często po sygnale dźwiękowym) lub po zdjęciu garnka. Płyta wyłączy się również, gdy czujnik przegrzania wykryje zbyt wysoką temperaturę
- uchwyty i poręcze w łazience i przy schodach,
- antypoślizgowe maty w wannie i pod prysznicem,
- czytelne oznaczenia pomieszczeń (np. piktogramy).
Dobrze zaprojektowana przestrzeń zmniejsza lęk i ryzyko urazów.
9. Bezpieczeństwo poza domem
Podczas spacerów:
- wybieraj stałe, dobrze znane trasy,
- unikaj ruchliwych skrzyżowań,
- zadbaj, by senior miał przy sobie identyfikację i opaskę SOS z funkcją lokalizatora GPS,
- najlepiej wychodźcie o stałych porach dnia.
Rutyna daje osobie z demencją poczucie stabilności.
10. Co zrobić w przypadku zaginięcia osoby z demencją?
Jeśli dojdzie do zaginięcia:
- Natychmiast sprawdź ostatnią lokalizację (jeśli korzystasz z opaski bezpieczeństwa lub innego lokalizatora z GPS).
- Przeszukaj najbliższą okolicę i znane miejsca z przeszłości chorego.
- Nie zwlekaj – zgłoś zaginięcie na numer 112.
- Przygotuj aktualne zdjęcie i opis ubioru.
Czas ma kluczowe znaczenie.
11. Rola opiekuna i rodziny w codziennej profilaktyce
Opiekun jest kluczowym elementem systemu bezpieczeństwa osoby z demencją, ponieważ to on koordynuje wszystkie działania ochronne i profilaktyczne. Regularna, uważna obserwacja pozwala szybko wychwycić sygnały pogłębiającej się dezorientacji, lęku lub tendencji do samodzielnych wyjść. Równie istotna jest bieżąca aktualizacja zabezpieczeń w domu i poza nim, dostosowana do etapu choroby oraz zmieniających się potrzeb seniora. W sytuacji, gdy opiekun nie może zapewnić stałej, całodobowej opieki, szczególnie wskazane jest wprowadzenie opaski bezpieczeństwa z lokalizacją GPS, funkcją dzwonienia i przyciskiem SOS, która umożliwia bieżący nadzór na odległość oraz szybką reakcję w razie zagrożenia. Takie rozwiązanie stanowi realne wsparcie w opiece i znacząco zmniejsza ryzyko wypadków oraz zaginięć, nawet gdy opiekun nie jest fizycznie obecny przy chorej osobie.
Bezpieczeństwo osoby z demencją to proces ciągły. Wymaga:
- cierpliwości,
- obserwacji zmian w zachowaniu,
- regularnej aktualizacji zabezpieczeń,
- współpracy całej rodziny i otoczenia.
12. Ćwiczenia pamięci i niefarmakologiczne metody wspierania sprawności umysłowej
Choć demencja jest chorobą postępującą, istnieją niefarmakologiczne metody, które mogą wspierać sprawność umysłową, spowalniać pogarszanie się funkcji poznawczych oraz poprawiać samopoczucie osoby chorej. Regularne ćwiczenia pamięci – takie jak rozmowy o przeszłych wydarzeniach, przeglądanie zdjęć, układanie prostych puzzli, gry planszowe, krzyżówki czy ćwiczenia skojarzeń – pomagają aktywizować mózg i podtrzymywać zdolność koncentracji. Bardzo korzystna jest również terapia reminiscencyjna, polegająca na odwoływaniu się do wspomnień z młodszych lat, które często są lepiej zachowane niż pamięć bieżąca.
Równie ważne są inne metody niefarmakologiczne, takie jak utrzymywanie codziennej rutyny, umiarkowana aktywność fizyczna (spacery, ćwiczenia równowagi), kontakt społeczny oraz stymulacja sensoryczna (muzyka, aromaterapia, prace manualne). Takie działania nie tylko wspierają funkcjonowanie poznawcze, ale także zmniejszają lęk, niepokój i poczucie zagubienia, co pośrednio wpływa na poprawę bezpieczeństwa osoby z demencją.
Niefarmakologiczne metody wspierania sprawności umysłowej, takie jak ćwiczenia pamięci, terapia reminiscencyjna, aktywność fizyczna, kontakt społeczny i stała rutyna dnia, mogą realnie wspomagać funkcje poznawcze osób z demencją. Regularna stymulacja umysłu pomaga spowolnić pogarszanie się pamięci, zmniejszyć dezorientację i obniżyć poziom lęku. Dzięki temu poprawia się nie tylko jakość życia chorego, ale również jego bezpieczeństwo i codzienne funkcjonowanie.
13. Podsumowanie
Dbanie o bezpieczeństwo osoby z demencją to połączenie empatii, wiedzy i odpowiednich narzędzi. Proste rozwiązania, takie jak oznaczenie ubrań, oraz nowoczesne technologie, jak opaska Senium Care z lokalizacją i funkcją dzwonienia, mogą realnie zapobiec tragedii. Odpowiednio wyposażone mieszkanie i czujność opiekunów znacząco zwiększają szansę na spokojniejsze i bezpieczniejsze życie chorego.
